Please use this identifier to cite or link to this item: http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/26064
Title: ความคิดเรื่องการติดข้องและความหลุดพ้นจากทุกข์ในพุทธปรัชญาเถรวาท
Other Titles: The Concepts of bondage and liberation from suffering in Theravada Philosophy
Authors: สมพร ลำพุทธา
Advisors: วิจิตร เกิดวิสิษฐ์
Other author: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. บัณฑิตวิทยาลัย
Issue Date: 2527
Publisher: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Abstract: วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาเรื่องการติดข้องและความหลุดพ้นจากทุกข์ในพุทธปรัชญาเถรวาท พุทธปรัชญาสอนให้เห็นความจริงเกี่ยวกับชีวิตว่ามนุษย์มีทั้งสุขและทุกข์ ชีวิตปุถุชนมักแสวงหาความสุขขั้นต่ำได้แก่กามสุข ซึ่งมีความสุขหลายชนิดที่เต็มไปด้วยทุกข์มากกว่าสุขตามความหมายที่แท้ของมัน พุทธปรัชญาสอนให้แสวงหาความสุขขั้นสูง ซึ่งมีความประณีตกว่าอันได้แก่ความสุขที่มีความสงบในระดับต่างๆ กัน ซึ่งระดับสูงสุดเรียกว่านิพพาน การที่พุทธปรัชญามีทัศนะว่าชีวิตมนุษย์มีความทุกข์มากกว่าความสุข ก็เพราะมีชีวิตมีทั้งทุกข์ประจำและทุกข์จร ทุกข์ประจำคือการเกิดซึ่งจะต้องมีการแก่การเจ็บและการตายตามอย่างแน่นอน ส่วนทุกข์จร คือความทุกข์กายและทุกข์ใจ เนื่องจากความเจ็บไข้ ความวิตกกังวล และความรักหวงแหน การได้สิ่งที่ไม่ปรารถนา และไม่ได้สิ่งที่ปรารถนา เป็นต้น ถ้ามนุษย์สามารถขจัดความทุกข์ใจได้เขาก็จะได้พบความสุขที่แท้จริงตลอดไป สำหรับธรรมชาติของมนุษย์นั้น พุทธปรัชญามีทัศนะว่าประกอบด้วยขันธ์ 5 คือรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ รวมกันอยู่ภายใต้กฏของไตรลักษณ์ มีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่และสลายไปในที่สุด กระแสชีวิตที่ไหลเวียนอยู่เสมอไม่หยุดนี้เป็นไปตามหลักปฏิจจสมุปบาท โดยมีอวิชชาเป็นมูลราก กระแสนี้ไหลเวียนเรื่อยไปเรียกว่าสังสารวัฏ ซึ่งทำให้มนุษย์ติดข้องอยู่ในทุกข์ ถ้ามนุษย์แก้ไขความทุกข์และแสงหาความสุขในทางที่ไม่ถูกต้อง ทุกข์จะยิ่งเพิ่มขึ้นไปอีก ทั้งนี้เพราะมนุษย์ยังไม่สามารถขจัดสาเหตุของความทุกข์ของชีวิตคืออวิชชา อวิชชาได้แก่ความไม่รู้ในอริยสัจ 4 ซึ่งหมายความรวมถึงไม่รู้ปฏิจจสมุปบาทและไตรลักษณ์ด้วย เมื่อมนุษย์มีอวิชชา ตัณหาและอุปทานก็จะเกิดตามมา รวมเรียกว่ากลุ่มกิเลสในวัฏฏะ 3 อุปาทานจะยึดถือขันธ์ 5 ว่าเป็นตัวตนเป้ฯตัวของเรา อันเรียกว่าอุปาทานขันธ์ ซึ่งก่อให้เกิดทุกข์เพราะความยึดมั่น และเป็นเหตุให้ทำกุศลกรรมและอกุศลกรรมต่างๆ ซึ่งมีผลตามมาเรียกว่าวิบากอันได้แก่ภพภูมิต่างๆ ถ้าทำอกุศลกรรมจะเกิดในอบายภูมิคือนรก เดรัจฉาน เปรตและอสุรกาย ถ้าทำกุศลกรรมจะเกิดในกามสุคติภพ ได้แก่รูปภพ อรูปภพ อันเป็นเหตุให้วนเวียนอยู่ในสังสารวัฏ คือวจรของภวจักร ซึ่งได้แก่วัฏฏะ 3 คือกิเลสวัฏฏ์ กรรมวัฏฏ์ และวิปากวัฏฏ์ ความทุกข์นี้สามารถดับได้ตามหลักของอริยสัจ คือแทนที่มนุษย์จะวนเวียนอยู่ในห้วงแห่งสังสารวัฏด้วยอวิชชา มนุษย์ควรจะแก้ปัญหาชีวิตด้วยปัญญา โดยเปลี่ยนมาเดินตามทางสายกลาง คือมัชฌิมาปฏิปทาตามหลักอริยสัจ 4 (อันได้แก่อริยมรรคมีองค์ 8 ซึ่งย่อลงได้เป็นการปฏิบัติ 3 ระดับ เรียกว่าไตรสิกขา คือศีล สมาธิ ปัญญา) มนุษย์ก็จะสามารถขจัดอวิชชาเสียได้ อริยมรรคนี้มีสติปัฏฐาน 4 เป็นเครื่องมือสำคัญ ซึ่งรวมการปฏิบัติสมถกัมมัฏฐาน และวิปัสสนากัมมัฏฐาน อันเป็นขั้นสุดท้ายที่จะทำให้เกิดปัญญาคือวิชชา เมื่อไม่มีอวิชชา ความยึดมั่นในตัวตนและของของตนก็หมดไป กิเลสซึ่งเป็นปัจจัยให้ต้องทำกรรมก็ไม่มี วงจรของวัฏฏะจึงถูกตัดขาดออกจากกัน เมื่อสิ้นกรรม ไม่มีผลของกรรม ก็ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิต่างๆ อีกต่อไป นับเป็นการสิ้นสุดลงแห่งสังสารวัฏเป็นการหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง อันเรียกว่านิพพาน นิพพานเป็นภาวะที่อธิบายได้ยาก มีความประเสริฐสมบูรณ์ และเป็นสุขอย่างแท้จริง อาจอธิบายได้ว่าเป็นภาวะที่สงบ บริสุทธิ และเป็นอิสระ ปราศจากเครื่องร้อยรัดคืออวิชชา ตัณหา อุปาทาน เป็นภาวะเหนือสุขและทุกข์ในความหมายทั่วไป ภาวะนี้เป็นประสบการณ์ที่จะพึงรู้แจ้งได้ด้วยตนเอง
Other Abstract: The purpose of this thesis is to study the concept of bondage and liberation from suffering in Theravada Buddhist Philosophy. Buddhist Philosophy teaches us the fact of life that human beings experience both happiness and suffering. The worldly person usually seeks for happiness in a low level, viz., various kinds of sensual pleasure (Kamasukha) which is full of suffering instead of happiness in a real sense of the term. Buddhist Philosophy teaches us to seek for a high kind of happiness which is more delicate than the happiness as such. This is the peaceful happiness of various levels, the highest of which is called Nibbana. According to Buddhist Philosophy, human life experiences more suffering than happiness, as it is composed of permanent and temporary kinds of surffering. The former refers to the birth which certainly entails decay and death; while the latter refers to physical and mental suffering because of illness, anxiety and attachment to things, association with the unpleasant and disassociation with the pleasant etc. If he can eradicate mental suffering once for all, he can attain real happiness for ever. The nature of man, according to Buddhist Philosophy, is composed of the Five Aggregates (Pancakhandha), viz., corporeality (Rupa), feeling (Vedana), perception (Sanna) , mental formations (Samkhara) and consciousness (Vinnana) ; all of which exist together under the Three Signs of Being (Tilakkhana) and successively occur in three moments: it first originates, then lasts for a moment and decays at last. This life, which is always in a state of flux, depends upon the law of the Dependent Origination (Paticcasamuppada), and has ignorance (Avijja) as its cause. The life existed in this way is called the Circle of Rebirth (Samsaravatta) that makes human being. entrap in suffering. The more human being frees himself from various kinds of suffering and seeks for happiness wrongly, the more kinds of suffering increase, This is because he cannot eradicate Avijja which is the real cause of suffering of life. Avijja is nothing but the ignorance of the Four Noble Truths (Ariyasacca or Cattari Ariyasaccani), including of the law of dependent Origination and the Three Signs of Being. With ignorance in mind, the desire (Tanha) and attachment (Upadada) automatically grow. All of them is called the Group of Defilements according to the three rounds of rebirth (Tivatta). The attachment makes man comprehend wrongly the Five Aggregrates as the self and the notion of mine. This is called the Five Aggregrates of Attachment (Upadanakhanda) which is the cause of sufferings as such, and also the cause of wholesome and unwholesome actions (Kusalakamma and Akusalakamma). The results (Vipaka) inevitably follows the actions as such. This is nothing but the various kinds of States of Existence (Shava and Bhumi). If he performs unwholesome actions, follows the rebirth in the planes of misery (Apaya-bhumi), viz., Hall (Naraka), Animal Kingdom (Tiracchana), Ghost Sphere (Peta) or the Host of Demos (Asurakaya) ; and if he performes wholesome actions, follows the rebirth in Sensous Blissful Planes (Kamasugati-bhava) : the planes of the Form (Rupa-bhava) or the Plane of the Formless (Arupa-bhava). This is the cause of the Circle of Rebirth according to the Wheel of Existence (Bhavacakka), viz.: the Round of Defilement (Kilesa-vatta) , the Round of Action (Kamma-vatta) and the Round of Results (Vipaka-vatta). As far as human being has ignorance, so long he is entrapped unceasingly in this Circle of Rebirth in the various planes as such. According to the Four Noble Truths suffering can be eradicated. Instead of letting oneself immerge in the ocean of the Wheel of Existence because of ignorance, human being should try to solve problems through wisdom by changing his way of life to the golden mean (Majjhimapatipada) of the Four Noble Truths, (Viz., the Noble Eightfold Path which can practically be summarized into three levels (Sikkhattaya) : Morality (Sila), Concentration ( Smadhi) and Wisdom (Panna) , he can put an end to his ignorance. The Noble Eightfold Path (Atthangiga magga) is of the Four Bases of Mindfulness (Catu satipatthana) as its important instrument. In this is included the way of concentration (Samatha kammatthana) and insight development (Vipassana kammatthana) which are the final methods for the highest wisdom (Panna) or knowledge (Vijja). Without ignorance, the self attachment and the notion of mine cannot take place. The defilements which are the cause of actions are also eradicated once for all. The Circle of Rebirth is destroyed in this way. Without actions of defilements, their results do not follows and the Circle of Rebirth in various planes stop. This is the end of the Wheel of Existence and the freedom from sufferings, which is called Nibbana. Nibbana is subtle, perfect and the real happy state, and may be described also as peaceful, pure and free, without all kinds of fetters : ignorance, desire and attachment. It is the state beyond both happiness and suffering of the ordinary sense of the term, and is the personal experience of which is enkindled by himself.
Description: วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527
Degree Name: อักษรศาสตรมหาบัณฑิต
Degree Level: ปริญญาโท
Degree Discipline: ปรัชญา
URI: http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/26064
Type: Thesis
Appears in Collections:Grad - Theses

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Somporn_Lu_front.pdf560.35 kBAdobe PDFView/Open
Somporn_Lu_ch1.pdf345.83 kBAdobe PDFView/Open
Somporn_Lu_ch2.pdf1.06 MBAdobe PDFView/Open
Somporn_Lu_ch3.pdf2.01 MBAdobe PDFView/Open
Somporn_Lu_ch4.pdf1.59 MBAdobe PDFView/Open
Somporn_Lu_ch5.pdf354.32 kBAdobe PDFView/Open
Somporn_Lu_back.pdf305.95 kBAdobe PDFView/Open


Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.